گارم زنگی

کاظم عزیز , شنیده ای لابد ان حکایت  جدل مابین  مرید دو شیخ  را  که  یکی  ادعا  می  کرد  که  حضرتش  بر اب  راه  می رود  و  دیگری  انکار  گفته  اولی  تا  جایی  که  به  پیش  خود  شیخ  رفتند  .  شیخ  ادعا  را که شنید  فرمود  "  لا  محال  است  " .مریدش  با تغیر  بر  سر  شیخ  داد  زد  که " خموش  تو  روی  لیک  خود  ندانی ".  حکایت  من  و  احمد  محمود  عزیز  چنان  رابطه  ای  نبوده  هر  چند  که  ودیعتی  دارم  از  او  که  توصیه  به  خواندن  است  و خواندن  .  چیزی که در احمد محمود  رمان نویس در داستان یک شهر  و زمین سوخته  در نظرم  او را بشدت  متمایز  می کند  انفعال  کلافه کننده  راوی ست. راوی داستانش  که  غالبا  اول  شخص  مفرد است  بیشتر نظاره گر  است  و  این  وجه  که  بسیار  در نظرم  پسندیده  مینماید  در  مثلا  زمین  سوخته  به جایی  می رسد  که  دکتر  براهنی  به  او  خرده  می گیرد  که  انگشت  قطع  شده  ممد  مکانیک  بر  روی  درخت  انگشت اتهامی  ست     که  راوی  منفعل  را نشانه  رفته.  شاید  بد  نباشد  که انگشت  را تعمیم بدهیم به کل جریان روشنفکری.  بازی  عجیبی  ست  در این  روزگار  .  احمد  محمود  را  در  اینجا  داشته  باش.  ده  جلدی  کلیدر  را  به  یاد  بیاور  .اینکه  ستار  از  بالا  وازده  می شود  و     دولت  ابادی  (که از صحنه تئاتر به داستان  نویسی رو  اورده  بود    تفنگ  در  دستش  میگذارد ) تا  شانه  به  شانه  گل  محمدها  به  جنگی  معلوم  برود  لقمه  ای  بود  به  بزرگی اشتهای خواننده  ارمانگرا  . خواننده ای که حتی در دورترین نقطه کشور ذهنش به تاسی از چه گوارا گلوله می جست . گلوله اما از هر تفنگی شلیک شود بد سگال است . از ان سالها هنوز در مرکز تهران خیابانی پیشکش گلوله های خالد اسلامبولی و فتحی شقاقی شده است . پاداشی حکومتی به وعده " فضل الله المجاهدین القاعدین ..." چه باید کرد هنگامی که خودی تا بن دندان به سلاح نفرت مجهز است ؟مانند دولت ابادی سرگشته در کشمکش این سو یا ان سو در  کسوت  پیر  کانون  نویسندگان سالیانی بعد (در  انتخابات  ریاست  جمهوری  سال قبل)  قلم  به  دست  بیفتیم به  جان  مردم  که  رای به هاشمی دهید؟اسم خیابانها ایا عوض می شد؟ . این جاست  که دخل  دنیا  در  می اید وقتی که  نگاه معترض و ارمانی ان سالها می شود نگاه اب مرواریدی پیر مردی ماله کش .  عباس معروفی همان روزها نوشت که  دست  کم  مراقب  باشید  که  پلا  کار د را به روی  دیوار  خانه  مختاری  و پوینده نچسبانید.  کاظم  عزیز  ,  دون  کیشوت  وار  زیستن  در عالم  نویسندگی  در  زمانه  ای  که باید قبول می کردیم   هنرمند  وجدان  جامعه   هست  شاید  چراغ  سبزی  بود به   جوان  دهه  شصت  در  ان  جهان  ارمانی تا رو به برادر کشی بیاورد  اما   در این جهان تک قطبی رایانه ای  که فاصله ها  بسیار  کوتاه تر  می نمایند, روشنفکر دیگربه تنهایی وجدان بیدار جامعه نیست.  جامعه  خود  نیز باید  وجدان  داشته  باشد. جامعه خود باید برگزیند . اشتباه یا درست خود باید بین زیستن ارام و انرژی هسته ای حق مسلم خود را گزین کند . ان صبح لعنتی را به خاطر داری؟  پیکر نعمت الله  بشخور بر سر دار در میدان برق,  هنوز سالیانیست  که عینهو  اونگ ساعت مرگ در خاطره ام در نوسان است.   جماعت  دورتادور بعضی  با  چشم  خندان  و بعضی  با دل گریان .چه معیاری  گروه  خندان  و  گریان  را  مرز  بندی  می کرد؟  . من نوجوان ان  روزها   معلمی  و انسانی  می دیدم  بر  سر  دار  و  نفرتی  که  نهادینه  می  شد  در  بستر  زمان.  من  از ان روزها بشدت  بیزارم  مثل خود تو و در ان زمان در هیچ کجای ان ناکجا اباد افقی نمی یافتم که تو می گوی دوستانم امروز در این سیاه مشقها  می  بینند .

از کدام یار کم کرده صحبت می کنی  که شبحش  در نوشته های من  قابل رد یابی ست؟ من  که  به  قول  احمد  و  فرخ  ان  قدر  گذشته  را  از  یاد  برده  ام  که  ارمانم  را  گذاشته  ام  زیر  دست  مم  رضا  شوفر  .  یا  اینکه  انقدر  بزدلم  که  عینهو  بزمچه  فقط  از  سر  تلماسه  نظر  می کنم  به  خوان  اجنه  .  نه.  من  هیچگاه  برنو  دم  دست  جوان  داستان  هایم  نمی  گذارم  .  بگذار  ته  همان  مجری  باشد  کنار  کفنی  بی  بی  . 

 اه از دست این باورهای میان  سالی من  !!!    دست  اورد  این  باورها   چنان  قدرتی  به  من  نمی  دهد  که  بخواهم  راه  خطای  سلف  را  اصلاح  کنم  و  فریاد  بزنم  اهای  مردم  "جای پای گمرهان ما را ز مقصد دور کرد ور نه از ما تا حقیقت کمتر از یک گام بود".  در صادقانه ترین وضع شاید بتوان   پا را در جا یی  دیگر گذاشت  یا مثل احمد محمود کنجی نشست و نوشت هر چند به قول شما بی مایه.  و  اینکه  چرا  وامدار  احمد  محمودم  .  نه  به  سبب  عقایدش  که  به  سبب  در  هم  رفتن  تصاویرش  در  یکدگر  ,  به  خاطر  ساختار متحرک جمله هاش و   به سبب  پاکیزگی  منحصر  به  فردش  در  نوشتن  هر  واژه  و  نه تفکر  از یاد رفته سازما نی اش.در  نوشته های بعدی در مورد داستان یک شهر بیشتر صحبت می کنم.  و اما این که گفته ای  اگر  صدایت  ازار  دهنده  هست....

ممنونم از یاداوری معنای  دیگر مشتا. ان  شعر  وام  گرفته  از  موسی  بندری ست  و  تقدیم  به  خود  او  .   اما  اینکه  در  هیچ  کجای  ایران  به  گنجشک  چغوت  نمی  گویند  , من  همه  جای  ایران  را  ندیده ام  ,اما از سمت  زید اباد تا ابادی کران مردم به ت تلفظ می کنند.  دیگر انکه دوستی از من پرسیده بود که  چرا  عناصر داستانم را   ازبندر نمی گیرم.  تو سه چهار تا کار گرفته ام منتها  این عناصر به قدری ظریف هستند که نوک قلم اگر ذره ای کج و راست شود می شکنند.  شما بگذارید به حساب  احترام  بیش  از  حدم  به  مردم  ان  سرزمین  .پیروز باشید
 احسان
--

دیر وقت  یکشنبه  شب است  . پایان روز تعطیل  ما در بلاد فخیمه. دقایقی  دیگر  از  نو  دوشنبه ای  و   بعد  از  خواب  روز  از  نو  روزی  از  نو.   زمان  در  این  جزیره  انقدر  شتابان  می رود  که بدبختانه   دست  نمی  دهد  تا  هر  روز  در  این  پنجره  را  باز  کنم  و  پاسخگو  باشم  سلام  دوستان  را  .  اما    بیست  دقیقه ای  امشب  از  خوابم  می زنم  و   دریچه  اینجا  را  می گشایم  . دوستان  ممنون  از  اینکه  وقت  می گذارید  .  به  دوست  عزیزم  مسعود بهنود ,    این  میرزای  پیر  شهر   , که  بشدت   به  یاد  گفته  یانیتس  ریتسوس   می  اندازدم  ,  من  باب  نظر  در  مورد  مطلبی  که  در  مورد    سایه  عزیز  نوشته  بود   عرض  کردم  ,    این  همه  عشقی  که  در  دل  و  قلم   داری  بر  سر  اتش  نه  تا  نوری  برای  دوستان  باشی  و  دودی  به  چشم  دشمنان.  اما  جمله  ریتسوس  :"  من  از  شبابی  بیکران  پیر  می  شوم  که  به  هیچ  وجه  سر  پیری  ندارد.   "   او  با  نسل  هنرمندانی  حشر  و  نشر  داشت  که  گوشه  گیرترین  شان,      قلم  به  دستم  داد  و  با  ان  ذهنیت  وام  گرفته  از  سازمان  جوانان  حزب  توده   به  جای  ماکسیم  گورکی  می  گفت  نخست  مغز  ها  را  مسلح  کنیم  و  بعد  دستها  را  .  اما  من  هیچگاه  اهل   حزب  و سازمانی  نبوده ام  .  اهل  حزب  توده  که هرگز    که  در ان  هنگامه  اتش  و خون  و خفقان  و  شعار  ,  توده  دیگر  حزبی  شده  بود  نه چندان  در  خور  توجه  سلیقه  نوجوان  دهه  شصت .  شهریار  عزیز  ,  احمد  محمود  چیزی  که به   من  گفت  ان  نبود  که  تو  در  نظرت  اوردی  .  او  گفت  این  سقز    بی  مزه  است  برای  ادمی  که  جنم  نوشتن  دارد.  او  گفت "    همشهری  ,  من  در  همسایه  ها  بنا  به حکم  غریزه  از  اعلامیه  های  حزب  بادبادک  درست  کردم  و  دادم  به  دست  خالد  و  مردم  ان  روزها  تشنه  اعلامیه  بودند   ولی  تو  در  اول  راه  برنو  گذاشته  ای  توی  دست  چیزی  که  پیشاپیش  منفور  و  ترسناک  بوده  ...."  نه  شهریار  عزیز  او  هر چه  داشت  پیش  رویت  می گذاشت.  احمد  محمود  هیچگاه  مرا  محروم  نکرد  از  مرکبی  که  با  ان  داستان  یک  شهر  " زیبا  ترین  کتاب  دنیا  "   را  نوشته  بود  که  قلم  در  ان  مرکب  زد  و  سرمشقی  برایم  نوشت  بدین  گونه  که "  ادب  اداب  دارد "  این  شد  که  خواندم  و  خواندم  و خواندم  و هنوز هم می خوانم.

 چه  لوس  و خنک  بود  وقتی  پیشترش  پسرک  داستان  من  برای  نوشتن  یک  جمله  دوستت  می دارم  "  بر  روی  دیوار  باید  می گشت  و  میگشت  به  دنبال  تکه  ای  که  دستی  زیرش  از قبل  نوشته  بود  ^۱" ه. س. چ.ف.خ.ا"  . بله  لوس  بود  خواندن  چنین کلیشه نا شیانه ای   در  معیت  چون  اویی   که  اعدام  افسران  را  دیده  بود  و سالهای  سکون  بعد  از  کودتا  را .  ........این  شد  که  ان  روز  گفتم  دیگر نمی نویسم  .

  از  بقیه  دوستان  ,  اقای  کرمانی  ,حسین  ,ولی  ,  پرنیان  ,  مهزاد  تشکر  می کنم  به  خاطر  نظرات  سازنده شان  . دوستان  من سعی  بر  این  دارم  که  داستانها  را  با  توالی  زمانی  مناسبشان  در  اینجا  بگذارم.  این  دو  تای  اول  ده  دوازده  سالی قدیمی  ترند   اند.

^{۱    حروف  اول} " ^{هواداران  سازمان  چریکهای  فدایی  خلق  ایران}"

  تا  هفته  دیگر  ..............

                                                 انار شیرین

حالا بعد این همه سال  دوباره رسیده بود تو باغ بی بی . جو از پای  درخت توت صد و  چند ساله رد  می شد  که  حالا خشک خشک  بود.قوطی  روغن نباتی  قو  تا  نیمه  تو  خاک  جو  بود  .  به  هزار  بدبختی  قوطی  را کشیده  بود  بیرون.  با  تکه  سنگی  کوفته  بود  روش  .  صدا گنگ بود  .  بی بی  خدا بیامرز    ایستاده  بود دورتر  زیر  داربست  "  قایم  تر  ,  قایم  تر  بزن  ننه . های  های هم  بکن  تا  ئی  ^۱ چغوتا بترسن   ئی  چن  تا خوشه  پسته  بمونه  " .مرد داد  زده  بود  " های های " .  صداش گم شده بود تو باغ  . سگی عوعو  کرده بود.  زنی  از گوشه باغ  جار  زده  بود "  هوی  " .از  رو  رد  صدا  رفته  بود  تا  رسیده  بود   ته  باغ  .   زهرا  بود. رو سری گلدار سرش نبود دیگر.   یک  پشته  علف  ریخته  بود تو  جا بند .  تکیه  زده  بود  به  پشته  علف  و  پستان  گنده  و اویزانش  را  چپانده  بود  تو  دهن  بچه  ریغونه اش  .  مرد  را  که  دیده  بود  مثل  ان  سالها  نگفته  بود  "  ای  ^۲بو بو  پدرم  بسوزه  "  فقط  گفته  بود  " سلام " و با  بال چارقد سفید پر چرکش  عرق  صورتش  را خشک  کرده بود. مرد  برگشته  بود  طرف حسینیه .  بی بی که  مرده  بود  چهلم  یا هفتم بود که خورده  به  روز عاشورا......

 ...تمام باغ  خدا بیامرز  بی بی  شده  بود  پر  صدای  سنج  و دمام  .  دسته  جنگ  زده  ها  بود  که  می  ریخت  تو  باغ  .  "  الله  الله   حسین  وینی  ؟ "    خان  دایی  ها  رفته  بودن    پیشواز  دسته  و  پشت  به  چینه  باغ  ردیفی  ایستاده  بودند  و  ارام  ارام  سینه  می زدند  .  مم  رضا  شوفر  با  کت  شلوار  مشکی  خاک  گرفته  تو  یه  دستش  کلاه  شاپو  بود  با  دست  دیگه  اش  قایم  می  کوفت  ته  سرش  .  پسر  جم  نمی خورد   از  کنار  مم  رضا  شوفر  .  "  یا  زینب  یا  سیدی  "   حالا  دسته  تو  باغ  بود  .  مم  رضا  شوفر  بو  تریاک  می  داد  .    ا ستین  پیرا هن  مشکی  از  زیر   کت  مم  رضا  زده بودبیرون   .    دسته  رفته  بود  زیر  توت  صد  ساله  روبروی  اندرونی   دایره  زده  بود  .  خان  دایی  ها  با    ترتیب  ایستادن  لب  چینه ,   حالا  پای  دیوار  عمارت  باغ  بودند  .  ردیف  خان دایی  ها  بو  ادکلن  شوهر  خاله  کوچیکه  را  می داد  با  بوی پیاز  داغ  و  وانیل  .  مم  رضا  رفته  بود  تو  مطبخ  پیش  خاله  خانم  ها  و  زن  دایی  ها  که همه سر تا پا سیاه پوش و بد گل,  پا  ی  دیگها  بودند  " ^۳ دولخ  داره  می  شه  .  زود  باشین  "  پسر  انگار  شده  بود  سایه  مم  رضا  که حالا می رفت  لب  جو  تا  پارچ  و  لیوانهای  شربت  را  برا  بار  خدا می دانست  چندم  اب  بکشد.  مم  رضا  به  پسر  گفته  بود  "  ها   دایی  کو  بیا  ئی  لیوانای  اب  بکش  "  .  پسر  رفته  بود لب  جو.  مم  رضا  سر  پا  نشسته  بود  و  استین  ها  ی  کت  را  زده  بود  بالا  .دکمهای  استین  پیراهن  مشکی  را  هم  باز  کرده  بود  و دو بار تا زده  بود  بالا  .    رو  ساعد  چپ  دست  مم  رضا  پاهای  زن  خالکوبی  شده  تا  بالای زانو  پیدا بود .  سیامک  پسر  خاله  گفته  بود  "  شورتش    قرمزه  به  امام  حسین  خودم  دیدم "   .  روز  پیشش    پسر  ساعتها رفته  بود    تو کوک  مم  رضا  تا  شاید  مو قع  وضو  بلکم  استین  پیراهن  را  بالاتر  بزند  که  قبل  از  نماز  ظهر  خان  دایی  بزرگه  فرستاده  بودش  پی  قصاب  .  مم  رضا  رفته  بود  طرف  مطبخ  و  پسر  زده  بود  تو  باغ  و  رفته   بود   پای  انار  شیرین  که  پیشتر   بی بی  فصل  انار  هر  صبح  می رفت  پای  درختچه  و  بنا  می  کرد  به  شمردن  .  می گفت"  می  خواین  بخورین  همونایی  که  رو  شاخه  ترک  می  خورن  بخورین  .  اینا  مال  بچه  ها  دایتون  "   . سیامک  می  گفت  "  ئه  تو  گلو  درخت  سایه  خوش  پشت  چینه  باغ  معلومه  .  "  و  می  گفت  چند  بار  دیده  بوده   پستانهای  زهرا  را  وقتی  خودش  را  تو  جو  اب  پشت  چینه  می  شسته  "  ئه  تو  سوراخ  اب  که  اومد  ئی ور   خودم  دیدم . با همی  چشمام  .کور  بشم  اگه  دروغ بگم  "   گفته  بود  که  سینه  هاش قد   انار  شیرین  بودند  .  پسر  رفته  بود  تو  گلوی  سایه  خوش  و  قد  کشیده  بود  و دیده  بود  داربست  تا قی  زده  بود  رو  سوراخ  اب. دولخ رسیده بود تو باغ و گذشته بود. پریده  بود  پایین  و  رفته  بود  پای  انا ر  شیرین  و  دست  کرده  بود  و اناری  را  که  به  شاخه  چسبیده  بود  کشیده  بود  پایین  و  همین  جور   به  سر  شاخه  اب  لمبو  کرده  بود  و  دندان  زده  بود  و بنا  کرده  بود  به  مکیدن خون انار   .  بعد  پف  کرده  بود  تو  انار  خالی  .  بی بی  خدا بیامرز  با  ترکه  زیر  درخت  ایستاده  بود  و  انارها  را که چروکیده بودند به درخت ور انداز می کرد .  دوباره باغ شده بود پر صدای سنج و دمام . پسراز نو   رفته بود  تو گلوی  سایه خوش  و  انقدر  خیره  شده  بود  به  سوراخ  اب  تا صدای واعظ پیچیده بود تو باغ"  اعوذ  بالله ...."  پسر  عینهو  گربه  پریده  پایین  و  رفته  پای  روضه بغل  دست  مم  رضا. واعظ می خواند و باغ شده بود پر گریه  .  پسر از زیر پرده اشک نگاهش رو دست چپ مم رضا بودتا  موقع دعا  وقتی همه  دستها بالا بود شاید استین مم رضا  بالاتر بخزد. ....... 

   حالا مرد بر گشته بود  پای درخت  انار.این ور و ان ورش  را پاییده بود . اناری پیش کشیده بود و به درخت اب لمبو کرده بود .و کشیده  بود  به طرف  دهنش  .  خورده  نخورده  زهرا  با  ناز  و ادا ی  ا ن  سالها از پای علفها  گفته  بود " خدا  مرگم  بده  اقا  شما  انار  شیرین  می خواسین   خب  به  مه  می  گفتین  ,ئی  اناراش  که  ترشن".......

                                                                                                   مهر هفتاد و سه

--------------------------------------------------------------------------------------------------

^۱ چغوتا :گنجشکها

^۲بو بو:بابا

^۳ دولخ  :باد و خاک